Joods journalist. Grondlegger van het politieke zionisme. Met zijn boek Der Judenstaat begint de geschiedenis van het zionisme.
Velen eren hem als feitelijke stichter van de staat Israël.
Antisemitisme en emigratie (aliya)
Herzl is geboren in 1860 in Boedapest als zoon van een Joodse koopman. Van 1891 tot 1895 is hij correspondent van de Weense Nieuwe Vrije Pers in Parijs. In 1894 maakt de Dreyfusaffaire hem bewust van het probleem van het antisemitisme. Hij ontwikkelt de idee van een georganiseerde emigratie van Joden naar een zelfstandige staat.
Opzienbarend boek
Herzl ontvouwt in zijn boek ‘Der Judenstaat’ (1896) waarom voor de Joden een eigen land nodig is. Alleen in een eigen staat zijn ze veilig voor het antisemitisme. Hij kan worden beschouwd als de initiatiefnemer tot en grondlegger van het politieke zionisme.
Conflict met Arabische inwoners
Hij voorziet – zoals uit zijn teksten blijkt – wel degelijk problemen met de in Palestina wonende Arabieren. In zijn dagboek houdt hij rekening met Arabisch verzet. Hij schrijft dat de inwoners van Palestina na de vestiging van de Jodenstaat met zachte hand moeten worden verwijderd. Zonder dat hij daarvan op de hoogte is heeft zich ook in Oost-Europa een zionistische beweging ontwikkeld. Pas na zijn publicatie krijgt de gedachte van een zelfstandige Joodse staat internationale erkenning.
Congres
Herzl organiseert in Bazel in 1897 het eerste zionistische wereldcongres. Hij wordt tot eerste president van de Zionistische Wereldorganisatie gekozen. De Britse minister van koloniën Chamberlain biedt hem in 1899 een gebied in Oost-Afrika aan voor de vestiging van de Joodse staat. Voor de meerderheid van de zionisten komt echter geen ander land in aanmerking dan Palestina.
Christenen
Van christelijke zijde, waar men uitstekend op de hoogte was van de bijbelse profetieën over de terugkeer van het volk naar het beloofde land, ontving Herzl steun voor zijn streven. Zeker geldt dat voor de jaren na 1948, tijdens het ontstaan ervan, maar ook nog vandaag staat een groot deel van de christenen (zie christen-zionisten) achter de moderne staat Israël.
Vader des vaderlands
Op 3 juli 1904 sterft Herzl in het Oostenrijkse Edlach an der Rach aan een hartinfarct. In 1904 en 1905 verschijnen postuum zijn ‘Zionistische Geschriften’ en zijn ‘Dagboeken’. In 1949 wordt Herzl’s stoffelijk overschot naar de staat Israël overgebracht en op een naar hem genoemde berg ten westen van Jeruzalem opnieuw begraven.
Veel inwoners van Israël zien Herzl als de feitelijke stichter van de Joodse staat – en dus niet David Ben-Goerion. De grote betekenis die men hem toedicht wordt gesymboliseerd door een grote portretfoto van Herzl, aan de achterwand van de vergaderzaal van de Knesset, het Israëlische parlement.
Literatuur:
Theodor Herzl’s Tagebücher (facsimile van originele uitgave)
http://www.literature.at/webinterface/library/ALO-BOOK_V01?objid=12794&page=1&zoom=2&ocr=
Idem (in pdf-formaat)
http://www.literature.at/elib/www/wiki/index.php/Tageb%C3%BCcher_01_Erster_Band_%28Theodor_Herzl%29
