Zionistisch leider. Arts. Schrijver van het boek Entartung.
Nordau is geboren op 29 juli 1849 in Boedapest, Hongarije als Simon Maximilian Südfeld. Zijn vader is rabbijn. Hij krijgt dan ook een joodsreligieuze opvoeding. In zijn jeugd wil hij daar echter niets van weten. Hij werkt een tijdje als journalist maar gaat uiteindelijk medicijnen studeren en opent een artsenpraktijk in Parijs.
Nordau schrijft een aantal controversiële, maatschappijkritische boeken, waaronder Entartung (Eng.: Degeneration; 1892-1893). Hij levert daarin kritiek op zogenaamde “ontaarde kunst.” Nordau komt met de theorie dat kunstenaars lijden onder het moderne leven en daardoor aan geestesziekten gaan lijden. Hierdoor zouden ze ontaarde kunst produceren, waar vooral moderne stromingen als het impressionisme onder vallen.
Nordau’s theorie wordt later, ironisch genoeg, door de nazi’s overgenomen en in een ander kader geplaatst. In een grote tentoonstelling genaamd “Entartete Kunst” laat het regime aan het volk zien welke kunst in hun ogen moreel verwerpelijk is. Veel kunstenaars wier werk hier getoond wordt, overleven de Sjoa niet.
In zijn boek Die Conventionellen Lügen der Menschheit (Conventional Lies of Society; 1883) uit hij kritiek op de irrationaliteit, het egoïsme en het nihilisme. Hij ziet ze als het grote euvel van zijn tijd. Zijn werken worden uiteindelijk in vele talen vertaald.
Het antisemitisme komt steeds sterker op in Europa. Nordau gaat steeds meer waarde hechten aan zijn joodse achtergrond. Hij ziet voor zichzelf een taak weggelegd in dienst van het joodse volk. Hij ontmoet Theodor Herzl, die hem overtuigt van het belang van een eigen Joodse staat. Nordau en Herzl worden leiders binnen de Zionistische beweging, en richten samen de World Zionist Organization (WZO) op. Op het eerste Zionistische Congres houdt Nordau de openingstoespraak, waarin hij – zoals later traditie zou worden – ingaat op de situatie van het joodse volk in de wereld.
Binnen de WZO blijft Nordau een verdediger van Herzl’s politieke richting, het socialisme. Na diens dood wordt Nordau dan ook gevraagd om hem op te volgen als president van de organisatie, maar hij kiest in plaats daarvan voor een functie als adviseur van de nieuwe president, David Wolfsohn (1856-1914). Als de WZO meer richting praktisch zionisme gaat, en steeds verder afwijkt van Herzl’s visie, neemt Nordau afstand van de organisatie. Hij blijft zich echter voor het zionisme inzetten door tot 1911 congressen te bezoeken en ook tijdens de eerste Wereldoorlog, wanneer hij in Spanje verblijft, contact te houden. Aan het einde van WO1 probeert Weizmann Nordau weer enthousiast te maken voor de organisatie, maar Nordau slaat het aanbod af. Hij geeft aan dat hij de WZO ziet als een schaduw van de organisatie zoals Herzl hem bedoeld had.
In 1920 komt Nordau met het idee om een half miljoen joden uit Europa naar Israël te laten emigreren. Op dat moment wordt het nog niet serieus genomen. Nordau heeft plannen om zelf naar Eretz-Israël te verhuizen, maar blijft uiteindelijk in Parijs.
Max Nordau overlijdt op 23 januari 1923 in Parijs. Zijn stoffelijk overschot wordt in 1926 overgebracht naar Tel Aviv en daar begraven.
Bronnen:
http://en.wikipedia.org/wiki/Max_Nordau
http://en.wikipedia.org/wiki/Degenerate_art
http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/nordau.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Theodor_Herzl
http://www.serendib.be/gievandenberghe/artikels/vooruitgangendegeneratie.htm
http://www.jafi.org.il/education/100/people/BIOS/nordau.html
