<Latijn: rechtzinnigheid in de leer.
Het begrip geldt niet alleen met betrekking tot religies. Bedoeld worden degenen die vasthouden aan de teksten van de oorspronkelijke schriften. Men kan ook orthodox marxistisch communist zijn.
Zowel in het christendom als de islam zijn er allerlei orthodoxe stromingen, die elkaars leerstelligheden niet aanvaarden of zelfs bestrijden.
In de geschiedenis van de christelijke Kerk staat het voor de geestelijke gezindheid die overeenstemt met de officiële kerkleer.
In de joodse religieuze traditie houdt een belangrijk deel van de gelovigen vast aan de oude bijbelteksten. Het beeld dat zij een homogene groep zouden vormen is onjuist. De laatste decennia is de verscheidenheid en verdeeldheid eerder toe- dan afgenomen. Dat geldt zowel voor de politieke als de religieuze citeria.
In de Knesset zijn veel orthodoxe partijen vertegenwoordigd. Bij de laatste verkiezingen deden meer dan tien orthodoxe groeperingen mee.
De verzamelnaam voor Joodse orthodoxen is charediem of charedim.
De orthodoxen komen geregeld in botsing met de zionisten en “gewone” d.w.z. seculier-liberale Joden. Dat gebeurt niet alleen in de staat Israël, maar ook in andere landen, waaronder Frankrijk en de VS.
Ultra-orthoxie
In de media komt deze groep vaak ter sprake. Belangrijkste kenmerken: geen normaal (seculier) schoolsysteem, dus ook geen normale schooldiploma’s. De meeste kinderen van ultra-orthodoxen komen bijna automatisch terecht in religieuze beroepen. De grote meerderheid is anti-zionistisch. Ze keren zich tegen de bezetting, erkennen de staat Israël niet en zien het liefst dat – om vrede te bereiken – Gazastrook en Westbank worden ontruimd, terwijl Jeruzalem en Hebron behouden moeten blijven. Er is weinig vertrouwen in Arabische beloftes.
Een bijzondere plaats binnen deze groep nemen de aanhangers van het chassidisme in.
