Saint James Conferentie

Conferentie over het conflict tussen Palestijnse Joden en
Arabieren, gehouden in het Britse Saint James Palace (Londen), in februari 1939.

Groot-Brittannië (MacDonald) neemt het initiatief voor de conferentie. Europa staat aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De aanwezige landen zijn Groot-Brittannië, Egypte, Transjordanië, Irak, Saoedi-Arabië en Jemen en een delegatie van Palestijnse Arabieren en Joden. De Britten hebben op dat moment het mandaat in Palestina en Transjordanië. De conferentie is bedoeld om de punten van conflict tussen joden en Arabieren op dat moment op te lossen.

De Palestijnse Arabieren weigeren de joodse delegatie van Chaim Weizmann te ontmoeten, omdat zij een staat voor de joden niet willen erkennen. De conferentie vindt daarom plaats via bilaterale contacten. Zo ontmoeten de Arabieren en de joden de Britten, maar officieel ontmoeten zij elkaar niet. Officieus hebben zij wel contact met elkaar, maar de Palestijnen praten niet met de joden.

Twee jaar eerder – in 1937 – heeft de Peel-commissie een deling voorgesteld in het westelijke deel van Palestina, een plek die bedoeld is voor de joden. Nu zouden ook de Palestijnen daar mogen wonen. Het was intussen wel duidelijk dat de Palestijnen een joods gebied op die plek niet zouden accepteren.

Op dat moment komt vanuit Duitsland al een dreiging voor de joden vanuit het naziregime. Vele joden ontvluchten het land. Bovendien waren – na het erkennen van een joods gedeelte in het gebied in de jaren twintig door Engeland – veel joden al geëmigreerd. Groot-Brittannië gaat op dat moment niet akkoord en de deling gaat niet door.

Engeland komt in 1939 tijdens de Saint James Conferentie met een oplossing om aan de Arabieren tegemoet te komen: het MacDonald’s White Paper. Hierin wordt de joodse immigratie over een periode van vijf jaar beperkt tot 75.000 personen. Na die periode moet eerst met de Arabieren overlegd worden over verdere joodse immigratie. Dit maakt het voor de vele joden die dreigen het slachtoffer te worden van het naziregime onmogelijk om naar de plek te emigreren die hen eerder was toegezegd. Bovendien wordt de grond gelimiteerd die van de Arabieren over kan gaan op het joodse volk. Ze zijn het oneens met de voorstellen van de Engelsen.

Op 17 maart 1939 wordt de conferentie afgesloten. Er is geen overeenkomst bereikt. Volgens sommige bronnen waren de Britten er alleen maar op uit draagvlak te vinden voor een verminderde immigratie van joden uit Europa. Ze wisten al van tevoren dat de Arabieren niet zouden meewerken. De meerderheid van de Arabische landen had de kant van Hitler en het nazisme gekozen. Engeland hoopte met het initiatief Arabische steun te krijgen in de komende oorlog tegen Duitsland.