De opvatting dat het ene ras beter is dan het andere. In onze tijd een verfoeilijke opvatting. In andere tijden een absolute zekerheid. Vooral als het om Joden ging. De VN heeft jarenlang een resolutie gehandhaafd waarin het zionisme als racisme werd bestempeld.
Afkeurenswaardig
Racisten kunnen zichzelf als superieur beschouwen op allerlei gronden, zoals huidskleur, ras, afkomst en nationaliteit. Er bestaan verschillende vormen van racisme, zoals biologisch, cultureel en religieus. Racisme is op zich afkeurenswaardig en leidt veelal tot even afkeurenswaardig gedrag: discriminatie. Gedurende de hele geschiedenis bestaat een verwante denkwijze: etnocentrisme. Hierbij beschouwt men een ander volk als barbaars op grond van culturele verschillen. Vooral tijdens de opkomst van het antisemitisme worden culturele verschillen met raciale verschillen aangevuld en ontstaat het racisme. Vanaf de zeventiende eeuw vormt racisme de basis voor de slavenhandel.
Boven en onder
In de 19e eeuw ontstaan de rassentheorieën (Gobineau). Men beargumenteert op wetenschappelijke wijze dat het blanke ras superieur is. Het biologische racisme wordt het verst doorgevoerd door de nazi’s in Duitsland. Vooral Joden worden als ‘Untermenschen’ beschouwd.
Apartheid
Met de Tweede Wereldoorlog komt er geen einde aan het racisme in de wereld. De Afrikaanse apartheidspolitiek bijvoorbeeld blijft bestaan. Ook de houding van blanke Amerikanen tegenover zwarten (negers) komt in opspraak. Dit leidt tot een verdrag van de VN tegen rassendiscriminatie. In de jaren ’90 komt het predicaat ‘Apartheid’ ook in zwang voor de manier waarop Israël met de Palestijnen omgaat. De Palestijnse gebiedjes worden – met een verwijzing naar Zuid-Afrika – ‘bantoestans’ genoemd.
Selectief
Het Internationale Rode Kruis wordt door sommigen van racisme beschuldigd omdat het jarenlang niet bereid is geweest de Israëlische zusterorganisatie op te nemen vanwege haar symbool, de Davidster. Van islamitische landen accepteert de organisatie wel de rode maan. In 2006 komt er beweging in het harde standpunt van het Rode Kruis. De beschuldiging is gebaseerd op de onjuiste opvatting dat Joden en/of Israëli’s een apart ras zijn.
Vergissing
In 1975 bestempelt een resolutie van de VN het zionisme als racisme. De resolutie wordt in 1991 ingetrokken. Desondanks plaatsen veel landen tijdens een VN-conferentie in Durban (Zuid-Afrika) het thema toch weer op de agenda, deze keer met minder succes.
Stapje
In ons land komt in 2006 een eind aan de aanduiding ‘negerzoen’, als titel voor een van binnen wit en van buiten chocoladebruin schuimpje. De zoete lekkernij heet voortaan ‘Buys Zoen’, naar de naam van de fabrikant die het product 86 jaar geleden op de markt bracht. De actie komt op gang na een protest van de Stichting Eer- en Herstelbetalingen Slachtoffers Slavernijverleden Suriname. Rond 2015 wordt in ons land een politicus beschuldigd van racisme omdat hij minder (criminele) Marokkanen wil. De beschuldiging lijkt gebouwd op drijfzand: het bestaan van een Noord-Afrikaans, of licht-getint, of Marokkaans, of Berbers, of Arabisch ras is immers niet aantoonbaar. Het is niet het enige incident in een traditie van elkaar onterecht beschuldigen van racisme. Helaas lijkt het treurige idee dat de Joden een apart ras zijn – echo uit de periode 1910-1945 – onuitroeibaar.
