Nazi-weekblad, bekend om zijn antisemitische boodschap en cartoons.
- Der Stürmer wordt in mei 1923 opgericht door de antisemiet Julius Streicher, die ook hoofdredacteur van de krant zal blijven tot haar opheffing.
- Eind jaren ’30 werkt een groot aantal mensen mee aan de krant, maar uiteindelijk houdt Streicher de touwtjes strak in handen en heeft hij altijd het eindoordeel.
- Naar eigen zeggen bedenkt Streicher de naam voor zijn krant tijdens een wandeling in het bos. Op gegeven moment zou hij zijn opgesprongen en hebben geroepen: “Ik heb het! Omdat de krant het rode fort zal gaan bestormen, zal hij ‘Der Stürmer’ heten!”
- Streicher richt de krant op als een reactie op een avond in 1923 waar zijn tegenstanders binnen de nazibeweging hem afschilderen als een laffe leugenaar met verkeerde vrienden, die zijn vrouw slecht behandelt en met andere vrouwen flirt. Deze persoonlijke beschuldigingen blijven hem nog lange tijd achtervolgen.
- Het eerste exemplaar van de krant is dan ook vooral een reactie op de beschuldigingen, hoewel ook de joden niet buiten schot blijven – Streicher concludeert met de woorden: “Zolang de jood in het Duitse huishouden is, zullen we joodse slaven zijn. Daarom moet hij vertrekken. Wie? De Jood!” Ook later blijft hij de krant gebruiken om zijn tegenstanders zwart te maken. Eén van die tegenstanders is Majoor Luppe.
- In eerste instantie vragen nazileiders Streicher om zijn krant op te heffen, omdat het conflict binnen de partij dat de aanleiding vormde voor haar oprichting, voorbij was. Na de mislukte ‘Putsch’ van 1923 stopt de publicatie van Der Stürmer tijdelijk, maar in 1924 gaat Streicher verder. In 1927 verkoopt hij al 14.000 exemplaren per week.
- De artikelen in Der Stürmer gaan in de beginjaren vooral over locale zaken, in de omgeving van Neurenberg, maar naarmate er meer kranten verkocht worden buiten die omgeving past Streicher zijn onderwerpen aan.
- Elke week weet Streicher een nieuw schandaal te melden. Omdat voor de meeste informatie niet betaald hoeft te worden, maakt de krant een redelijke winst. Dit geld wordt volgens locale politie gebruikt om andere activiteiten van de nazi’s te steunen.
- Streicher gebruikt de krant vooral om zijn antisemitische ideeën te verspreiden en de jodenhaat in Duitsland aan te wakkeren. Zo geeft hij de joden de schuld van de hoge werkloosheid in Duitsland en de slechte economische situatie. Ook stelt hij dat joden verantwoordelijk zijn voor 90% van de prostitutie in het land en zich schuldig maken aan mensenhandel en rituele moorden.
- Ondanks het feit dat Der Stürmer niet de officiële krant van de nazipartij is, wordt het een belangrijk onderdeel van de propagandamachine van de partij. Streicher richt zich namelijk op het grote publiek, vooral laaggeschoolde arbeiders, en past zijn schrijfstijl en taalgebruik aan zijn publiek aan.
- Toch is de krant ook in nazikringen niet overal even geliefd. In tegenstelling tot de officiële partijkrant de Völkischer Beobachter, die een serieuze indruk maakt, heeft Der Stürmer meer weg van een tabloid met een voorliefde voor pornografie en schandalen.
- De krant is vooral berucht vanwege het publiceren van harde antisemitische cartoons, waarin Joden letterlijk en figuurlijk als lelijke figuren worden afgebeeld. Vanaf 1925 staan dergelijke cartoons in bijna elke uitgave van de krant en vanaf 1930 worden ook foto’s gebruikt.
- De cartoons zijn afkomstig van de tekenaar Philipp Rupprecht, die onder het pseudoniem Fips werkt. Rupprecht wordt in 1924 door een sociaal-democratisch blad gestuurd om een tekening van Streicher te maken bij zijn proces tegen Luppe, maar in plaats daarvan tekent hij Luppe en een betrokken Joodse prominent. Deze cartoons worden door de Stürmer gepubliceerd en vanaf dat moment blijft ‘Fips’ er werken.
- Fips’ tekeningen hebben gemeen dat joden worden afgebeeld als klein, dik en lelijk, wat de negatieve afbeelding van joden in Der Stürmer’s artikelen kracht bij zet. Ook worden regelmatig (half)naakte ‘Arische’ vrouwen afgebeeld, vaak als slachtoffer van perverse joden, wat de krant populair maakt bij een jong mannelijk publiek.
- Onderaan de titelpagina staat altijd het motto “De joden zijn ons ongeluk.”
- Wanneer Hitler aan de macht komt in 1933 heeft Der Stürmer een oplage van rond de 25.000 per week, en vanaf dat moment neemt de populariteit van het blad snel toe. Op haar hoogtepunt heeft de krant een wekelijkse oplage van 800.000.
- De krant wordt echter door veel meer mensen gelezen doordat trouwe lezers op drukke plaatsen op straat een soort vitrines bouwen waar de krant in gehangen wordt, zodat voorbijgangers hem kunnen lezen. De artikelen zijn over het algemeen niet al te lang, waardoor het mogelijk is om ze in het voorbijgaan te lezen.
- De populariteit van Der Stürmer wordt verder vergroot doordat prominente nazi’s, onder wie Hitler zelf, de krant aanprijzen. Wel moet de krant steeds voor publicatie door Berlijn goedgekeurd worden. Dit betekent niet dat anti-joodse stukken geschrapt worden – die blijven juist staan – maar men wil diplomatieke problemen voorkomen.
- In 1940 publiceert Der Stürmer onwaarheden over Hermann Goering, waardoor Streicher al zijn functies in de partij kwijtraakt. Zijn persoonlijke verhouding met Hitler lijdt hier echter niet onder.
- Vanaf 1940 daalt de oplage van de krant weer, onder andere doordat papier zeldzamer is door de oorlog maar ook doordat joden minder deelnemen aan het openbare leven en er dus minder joodse ‘wandaden’ te melden zijn.
- Na een aantal jaren van oorlog, waardoor er nauwelijks nog joden in Duitsland zijn, is het grote publiek niet meer geïnteresseerd in de joodse ‘dreiging’, waardoor Streicher gedwongen wordt om te schrijven over internationale zaken in plaats van de schandalen waar zijn krant groot mee is geworden.
- De oplage van de krant loopt snel terug en door papiertekorten heeft de krant in 1944 in plaats van 16 nog maar 4 pagina’s. Toch blijft Streicher doorpubliceren tot het einde van de oorlog. Zijn laatste exemplaar verschijnt in februari 1945. Hierin schildert hij de geallieerden af als instrumenten van de internationale joodse gemeenschap.
- Tijdens de Neurenbergse processen wordt Streicher schuldig bevonden aan misdaden tegen de menselijkheid. Hij wordt op 16 oktober 1946 opgehangen. Zijn laatste woorden zijn ‘Heil Hitler’.
- Ondanks het feit dat Streicher zelf door velen als geestelijk gestoord wordt beschouwd, wordt materiaal uit Der Stürmer tegenwoordig nog gebruikt in antisemitische literatuur.
Bronnen:
http://en.wikipedia.org/wiki/Julius_Streicher
http://history1900s.about.com/library/holocaust/aa113098.htm
