(of: Engeland, Groot-Brittannië, Britse rijk)
Eilandenrijk in West-Europa. Speelt dubieuze sleutelrol in het conflict tussen Israël en de omringende Arabische landen. Rond 1925 grootste wereldrijk ooit.
Formele benaming voor alles wat “van Albion”, Brits, Engels en Groot-Brittannië is.
In 1915 doet Sir Henry McMahon, Britse Hoge Commissaris in Cairo, aan Hoessein van Mekka, belangrijkste Arabische leider, een belangrijke belofte. Londen zegt toe de Arabieren te erkennen en te steunen, in ruil voor Arabische militaire steun in de strijd tegen het Ottomaanse Rijk. Het is een eerste signaal van de dubbelhartige politieke rol die ‘Engeland’ in het Midden-Oosten zal gaan spelen.
Het Verenigd Koninkrijk omvat Groot-Brittannië, Noord-Ierland en een aantal eilanden als de Shetlands, Wight, Man en de Kanaal-eilanden. Engeland is een van de drie landen van het eiland Groot-Brittannië. De andere twee zijn Schotland en Wales. Engeland en Schotland waren vroeger koninkrijken en Wales was een prinsdom.
In 1917 geeft de Britse regering de later zo omstreden Balfourverklaring af. Daarin wordt sympathie getoond voor het Joods-zionistische streven naar een eigen staat. Later wordt die sympathie weer afgezwakt – om de Arabieren te vriend te houden.
Eerder – in 1905 – is het Verenigd Koninkrijk de Aliens Act (vreemdelingenwet) aangenomen, hoofdzakelijk om Joodse vluchtelingen uit Oost-Europa buiten te sluiten.
Engeland krijgt in april 1920 op de San Remo-conferentie van de Volkenbond Palestina als mandaatgebied toegewezen na de ondergang van (overwinning op) het Ottomaanse (= Turkse) Rijk.
In september 1920 leggen de Britten de Joden opnieuw beperkingen op: nu over de migratie naar Palestina (Aliya). Het VK houdt Palestina met een mandaat van de Volkenbond bezet van 1920-1948.
In mei 1921 splitsen de Britten (Churchill) Palestina op in twee delen. Het gebied ten oosten van de Jordaan, d.w.z. 78% van het mandaatgebied Palestina, wordt gesloten voor Joodse vestiging. Judenrein machen avant la lettre. Het afgesplitste oostelijk deel van Palestina land wordt Trans-Jordanië genoemd. Het bestuur (onder Britse supervisie) wordt overgedragen aan emir Abdullah, een zoon van Hoessein van Mekka. Tijdens WO2 zal hij een belangrijke bondgenoot van de Britten blijken.
Omvang wereldrijken
Uit een studie van R. Taagepera, ‘Size and Duration of Empires of Empires: Systematics of Size’ (Social Science Research, vol. 7, 1978, blz. 108-127), blijkt de omvang van enkele wereldrijken.
Het grootste wereldrijk ooit is het Britse rijk, dat rond 1925 een omvang had van circa 34 miljoen km2.
Het Mongoolse rijk (1300) mat 24 miljoen km2, het rijk van Alexander de Grote (323 v.Chr.) 5,2 miljoen en het Romeinse rijk 4,4 miljoen.
Zowel de Israëlische als de Palestijns-Arabische kant beschuldigt het Verenigd Koninkrijk van bedrog in de Palestijnse kwestie tijdens het interbellum, de periode tussen beide wereldoorlogen. Daarmee stellen beide partijen het zigzagbeleid aan de kaak dat de Britse politiek voerde om zowel Joden als Arabieren te vriend te houden. De exploitatie van oliebronnen speelt een belangrijke rol.
Tijdens de hele mandaatperiode worden geregeld Joodse dorpen door Arabieren aangevallen (zie: Geweldsspiraal). De Joden in Palestina voelen zich door het Britse bezettingsleger in de steek gelaten omdat het niet of nauwelijks optreedt tegen Arabische milities. Ze richten een eigen ‘verdedigingsmacht’ op.
Het Verenigd Koninkrijk verhindert niet alleen vóór en tijdens, maar zelfs nog na WO2 de instroom van Joden uit de diaspora. De zich voor het oog van de wereld afspelende drama’s en het gesol met Joodse vluchtelingen – zelfs met overlevenden van de concentratiekampen – op schepen richting Palestina zijn beschamend en verfilmd.
Engeland heft in 1947 het mandaat op en draagt het land in 1948 over aan de Verenigde Naties. Volgens sommige bronnen gebeurt dat onder druk van Joods-extremistische terreuracties. Anderen noemen geldgebrek na WO2 als oorzaak. De situatie in Palestina is te ver uit de hand gelopen.
Het Verenigd Koninkrijk voert samen met de Verenigde Staten twee oorlogen in de Arabische wereld: de Eerste (begin jaren 1990) en Tweede Golfoorlog (vanaf 2003). Moslimextremistische kringen (Al-Qaeda) bedreigen het eilandenrijk om die reden al jarenlang. Meer dan eens maken de nieuwsmedia melding van verijdelde aanslagen.
Op 7 juli (de 7e van de 7e) 2005 vinden in de Londense metro bomaanslagen plaats, waarbij ten minste 56 burgers omkomen. De aanslagen worden opgeëist door een aan Al-Qaeda gelieerde groep. Veertien dagen later is er een herhaling, met aanzienlijk minder schade. De oorzaak ligt niet bij de hoeveelheid explosieven maar bij het feit dat de daders montagefouten hebben gemaakt met het ontstekingsmechanisme. Dankzij de intacte bommen kunnen de daders worden opgepakt: het blijkt merendeels om in het land zelf opgegroeide moslimextremisten te gaan.
In 2005 telt het eilandenrijk 1,6 miljoen moslims. Na de aanslagen oefenen de nieuwsmedia zware druk uit op de regering om haatpredikende extremistische moslims het land uit te zetten.
